Uitstel van huwelijksdatum en bijkomend onderzoek

Op het moment van de huwelijksaangifte leg je best een huwelijksdatum vast. Deze datum valt ten vroegste 14 dagen en ten laatste zes maanden en 14 dagen na de huwelijksaangfite (artikel 165 Burgerlijk Wetboek).

  • Bij een ernstig vermoeden van schijnhuwelijk kan de ambtenaar van burgerlijke stand de gekozen huwelijksdatum maximum twee maanden uitstellen om bijkomend onderzoek te voeren en eventueel advies te vragen aan het parket. Een advies van het parket is niet bindend. De ambtenaar van burgerlijke stand moet het koppel onmiddellijk op de hoogte brengen van zijn beslissing om het huwelijk uit te stellen. Hij doet dat best met een aangetekend schrijven of door rechtstreekse overhandiging tegen ontvangstbewijs (omzendbrief over strijd tegen schijnhuwelijken en schijnwettelijke samenwoningen van 6 september 2013).
  • Het parket kan de termijn nog eens verlengen met maximum drie maanden. In dat geval brengt het parket de ambtenaar hiervan op de hoogte, die op zijn beurt het koppel verwittigt. Hij doet dat best met een aangetekend schrijven of door rechtstreekse overhandiging tegen ontvangstbewijs (omzendbrief over strijd tegen schijnhuwelijken en schijnwettelijke samenwoningen van 6 september 2013).

In totaal kan de overheid je huwelijk dus maximum vijf maanden uitstellen. Neemt de ambtenaar geen enkele beslissing binnen de termijn van maximum twee maanden, eventueel verlengd met drie maanden, dan moet hij onmiddellijk het huwelijk voltrekken. Zelfs als intussen de termijn van zes maanden na de huwelijksaangifte verstreken is.

Verschillende steden en gemeenten (onder andere Antwerpen, Gent, Kortrijk en Mechelen) richtten een cel schijnhuwelijken op:

  • Een dergelijke cel onderzoekt, op vraag van de ambtenaar van de burgerlijke stand, huwelijksaangiften waarbij één van de partijen niet over een (permanent) verblijfsstatuut beschikt.
  • Ze interviewt de betrokkenen afzonderlijk en toetst de verklaringen onderling af aan elkaar.
  • Als er aanwijzingen zijn dat het een schijnhuwelijk betreft, geeft de cel de ambtenaar van de burgerlijke stand een advies in die zin.  

Er wordt soms al een onderzoek naar schijnhuwelijk opgestart, nog vóór je een huwelijksaangifte doet. Meestal gebeurt dit nadat jij of je toekomstige echtgenoot inlichtingen vraagt aan de burgerlijke stand over welke documenten jullie nodig hebben om te kunnen huwen. Een dergelijk vroegtijdig onderzoek is betwistbaar, aangezien het koppel nog geen formele vraag om te huwen ingediend heeft in de vorm van een huwelijksaangifte (artikel 63 BW). Het is ook een omzeiling van de wettelijke onderzoekstermijnen (artikel 167 BW).

De ambtenaar van de burgerlijke stand weigert het huwelijk te voltrekken

Als het parket een negatief advies geeft en/of er voldoende aanwijzingen zijn dat het een schijnhuwelijk is, kan de ambtenaar van de burgerlijke stand weigeren het huwelijk te voltrekken. In zo een geval zal:

  • de ambtenaar zijn gemotiveerde weigeringsbeslissing onmiddellijk ter kennis van het koppel brengen. Hij doet dat met een aangetekend schrijven of door rechtstreekse overhandiging tegen ontvangstbewijs. De kennisgeving moet je beroepsmogelijkheden vermelden (omzendbrief over strijd tegen schijnhuwelijken en schijnwettelijke samenwoningen van 6 september 2013).
  • Tegelijkertijd stuurt hij een kopie van zijn weigeringsbeslissing naar het parket en de Dienst Vreemdelingenzaken.
  • DVZ bewaart die informatie in het administratief dossier van de betrokken vreemdeling. En zal de info verder doorgeven aan de ambtenaar van de burgerlijke stand die aan DVZ meldt wanneer dezelfde vreemdeling een nieuwe huwelijksaangifte heeft gedaan (eventueel in een andere gemeente, al dan niet met een andere partner) (zie omzendbrief van 17 september 2013, BS 23 september 2013).

Beroep

Weigert de ambtenaar van de burgerlijke stand je huwelijk te voltrekken, dan kan je binnen de maand na de kennisgeving van de weigeringsbeslissing beroep aantekenen bij de familierechtbank in de rechtbank van eerste aanleg, zetelend zoals in kort geding.

  • Een procedure 'zoals in kort geding' betekent dat de pleegvormen van het kort geding gebruikt worden, terwijl het toch om een procedure ten gronde gaat. Er wordt dus geen voorlopig oordeel uitgesproken, maar wel degelijk een vonnis ten gronde. Partijen moeten ook geen hoogdringendheid aantonen.
  • Deze procedure neemt enige tijd in beslag. Omdat het huwelijk gesloten moet worden binnen de zes maanden en twee weken na de huwelijksaangifte, is het belangrijk dat je aan de rechtbank expliciet de verlenging vraagt van de termijn van zes maanden (artikel 165 in fine BW).
  • Tegen een negatieve beslissing van de familierechtbank kan je beroep aantekenen bij het hof van beroep.
  • Bij een positieve beslissing zal de rechtbank de ambtenaar van de burgerlijke stand bevelen het huwelijk te voltrekken.

Gegevensuitwisseling via Rijksregister

In de strijd tegen schijnhuwelijken is de ambtenaar van de burgerlijke stand verplicht een aantal gegevens over je (voorgenomen) huwelijk op te nemen in het Rijksregister. Zo wil men 'shopping' van malafide koppels in verschillende gemeenten tegengaan en uitwisseling van gegevens tussen ambtenaren van de burgerlijke stand vergemakkelijken.

De volgende gegevens worden geregistreerd in het Rijksregister:

  • De afgifte van het ontvangstbericht dat je krijgt nadat je alle documenten overhandigde die nodig zijn voor de huwelijksaangifte. Het ontvangstbericht wordt alleen in het Rijksregister vermeld als jij of je partner een verblijfsrechtelijk voordeel kan bekomen door het huwelijk.
  • De weigering van de opmaak van de huwelijksaangifte, omdat de ambtenaar van de burgerlijke stand twijfels heeft over de echtheid of geldigheid van de overgelegde documenten.
  • De beslissing van de ambtenaar om de voltrekking van het huwelijk uit te stellen, omwille van een ernstig vermoeden van schijnhuwelijk.

  • De weigering om het huwelijk te voltrekken omdat de ambtenaar van de burgerlijke stand van oordeel is dat het gaat om een schijnhuwelijk.

Deze gegevens worden pas gewist in een van de volgende gevallen:

  • vijf jaar na de datum waarop de ambtenaar van de burgerlijke stand je in kennis stelde van zijn weigeringsbeslissing om de akte van huwelijksaangifte op te maken
  • vijf jaar na de kennisgeving van zijn beslissing om jullie huwelijk niet te voltrekken
  • onmiddellijk na de voltrekking van je huwelijk

Verblijft één van de partners illegaal in België en is hij niet geregistreerd in het Rijksregister? De ambtenaar zal je dan eerst inschrijven in het wachtregister van de gemeente. Je zal pas geschrapt worden uit het wachtregister na dezelfde periode en volgens dezelfde modaliteiten zoals hierboven vermeld. Alleen je naam, voornaam, geslacht, geboorteplaats en -datum blijven vermeld in het wachtregister.

 

Extra informatie