15 december 2023

De arbeidsrechtbank van Antwerpen, afdeling Mechelen, oordeelt in een vonnis van 21 juni 2023 dat een verzoeker om internationale bescherming (VIB) die door de opvangcrisis geen opvangplaats kreeg van Fedasil maar wel een oneigenlijke code 207 no show, recht heeft op equivalent leefloon van het OCMW. De VIB valt immers niet binnen een van de categorieën die volgens artikel 57ter OCMW-wet worden uitgesloten van maatschappelijke dienstverlening. Onderaan dit bericht bespreken we nog een vonnis in dezelfde zin van de arbeidsrechtbank van Brussel (Franstalige kamer), van 18 september 2023.

Verzadiging opvangnetwerk

Een alleenstaande Syrische man die op 1 december 2022 een verzoek om internationale bescherming (IB) indiende, kreeg geen opvangplaats omwille van de verzadiging van het opvangnetwerk. In een beschikking van 24 januari 2023, gewezen op eenzijdig verzoekschrift, veroordeelde de voorzitter van de Nederlandstalige arbeidsrechtbank van Brussel Fedasil om hem materiële hulp toe te kennen, op straffe van een dwangsom. Ondanks de betekening van die beschikking kende Fedasil geen materiële hulp toe, noch betaalde het de dwangsommen. Op 8 februari 2023 diende de man een steunaanvraag in bij het OCMW van Mechelen. Deze weigerde hem een equivalent leefloon toe te kennen, omdat hij volgens het OCMW niet voldeed aan de wettelijke voorwaarden: als verzoeker om IB zou hij ten laste vallen van Fedasil zolang de code 207 niet is opgeheven. Zowel de verzoeker als het OCMW vroegen vervolgens aan Fedasil om de code 207 op te heffen. Fedasil reageerde niet op dit verzoek.

De verzoeker vraagt de arbeidsrechtbank:

  • om ten aanzien van Fedasil, zelf over te gaan tot een opheffing van de code 207;
  • om ten aanzien van het OCMW Mechelen, de beslissing tot weigering van het equivalent leefloon ongegrond te verklaren en te verplichten een equivalent leefloon, categorie alleenstaande toe te kennen.

Oneigenlijke code 207 ‘no show’

De arbeidsrechtbank maakt een grondige analyse van de wetgeving, parlementaire werken en instructies van Fedasil met betrekking tot de code 207 van het Rijksregister. De code 207 betreft de ‘verplichte plaats van inschrijving’ van een verzoeker om IB. Naast die code moet ofwel een met naam genoemde opvangstructuur staan, ofwel een met naam genoemd OCMW. Wanneer een verzoeker niet (meer) komt opdagen bij de toegewezen opvangplaats, kan naast de code 207 ‘no show’ worden geregistereerd: daaruit kan dan worden afgeleid dat de oorspronkelijke code 207 niet meer actief is.

De rechtbank stelt vast dat de vermelding ‘no show’ in dit geval oneigenlijk werd toegekend, aangezien aan de verzoeker nooit een verplichte plaats van inschrijving werd toegewezen. De toekenning diende hier een puur administratief doel, namelijk het bevestigen van het recht op medische begeleiding ten laste van Fedasil.

Gezien het essentiële belang van dit recht op medische begeleiding voor het waarborgen van een menswaardig bestaan, meent de rechtbank dat de openbare orde zich ertegen verzet dat de code 207 no show, hoewel oneigenlijk toegekend, door de rechtbank wordt opgeheven.

Doordat Fedasil geen officiële beslissing heeft genomen ten aanzien van de verzoeker, kan de rechtbank de beslissing tot toekenning van de oneigenlijke code 207 niet vernietigen. De rechtbank legt Fedasil daarom op om de administratieve toestand van de verzoeker te regulariseren en een officiële correcte beslissing te nemen.

Toekenning van equivalent leefloon

De rechtbank meent wel dat de verzoeker in de huidige omstandigheden niet kan worden uitgesloten van OCMW-steun. Immers, artikel 57§1 van de wet van 8 juli 1976 betreffende de openbare centra voor maatschappelijk welzijn (OCMW-wet) bepaalt dat OCMW’s gehouden zijn tot dienstverlening, tenzij iemand hiervan wordt uitgesloten op grond van artikel 57ter OCWM-wet. De rechtbank stelt vast dat de verzoeker niet onder die laatste bepaling valt:

  • hij ontvangt geen materiële hulp van een opvangstructuur (art. 57ter, lid 1 OCMW-wet)
  • hij kreeg geen opvangstructuur toegewezen als verplichte plaats van inschrijving (art. 57ter, lid 2 OCMW-wet)
  • hij kreeg geen beslissing tot beperking of intrekking van materiële hulp op grond van artikel 4 van de Opvangwet (art. 57ter, lid 3 OCMW-wet).

Gezien niet wordt betwist dat de verzoeker zich in een mensonwaardige toestand bevindt en hij niet onder de gronden tot uitsluiting van maatschappelijke dienstverlening van het OCMW valt, veroordeelt de rechtbank het OCMW van Mechelen om hem een equivalent leefloon toe te kennen.

Ook arbeidsrechtbank Brussel 18-9-2023 oordeelt in die zin

In een vonnis nr. 23/1547/A van 18 september 2023 oordeelt de Franstalige arbeidsrechtbank van Brussel hetzelfde voor een andere verzoeker om IB:

  • de oneigenlijke code 207 no show is in realiteit slechts een administratieve inschrijving om toegang te geven tot medische begeleiding volgens de Opvangwet, ondanks het feit dat er geen opvangplaats is aangeboden wegens verzadiging van het opvangnetwerk;
  • de verzoeker om IB ontvangt geen materiële hulp van een opvangstructuur, kreeg geen opvangstructuur toegewezen, en kreeg geen beslissing tot beperking of intrekking van materiële hulp, en kan dus niet worden uitgesloten van financiële OCMW-steun (artikel 57ter en 1 OCMW-wet).

De arbeidsrechtbank Brussel voegt toe dat zelfs indien artikel 57ter OCMW-wet zich zou verzetten tegen de toekenning van financiële hulp van het OCMW, de rechtbank van mening is dat de toepassing van deze bepaling in het voorliggende geval moest worden uitgesloten. De Opvangrichtlijn en rechtspraak van het Hof van Justitie leggen immers op dat lidstaten vanaf de indiening van een asielaanvraag, materiële opvangvoorzieningen bieden die een menswaardig leven garanderen. De verzadiging van het opvangnetwerk kan geen uitzondering op respect van deze norm van de menselijke waardigheid verantwoorden. De rechtbank besluit dan ook dat de verzadiging van het opvangnetwerk van Fedasil geen situatie van overmacht voor Fedasil en het OCMW vormt voor eender welke vorm van steunverlening die zij als openbare instantie moeten bieden.

 
Bericht van Vluchtelingenwerk Vlaanderen